مباركه « يا أَيُّها الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ » « 1 » نازل گرديد . « 2 » در اين روز ، سنهء 202 ، فضل بن سهل در حمام سرخس غَيلةً « 3 » مقتول شد ، هنگامى كه با مأمون و حضرت امام رضا عليه السلام به جانب عراق سفر مىكردند . « 4 » و او را ذوالرياستين مىگفتند به جهت آنكه وزير و مشير مأمون بود و هم رياست جند و لشكر با او بوده . در اين روز ، سنهء 255 ، معتز بالله بن متوكّل خليفه سيزدهم عبّاسى مقتول شد « 5 » و سببش آن بوده كه طايفهء اتراك از لشكر او با او ياغى شدند و به سركردگىِ صالح بن وصيف در روز مبعث بر او شوريدند و در حجرهء او ريختند و پاى او را گرفتند و بيرون كشيدند و او را در آفتاب گرم به پاى داشتند و از حرارت زمين ، گاهى معتز تكيه بر يك پا مىكرد و چون گرم مىشد ، آن پا را بر مىداشت و پاى ديگر را مىگذاشت و پيوسته ايشان بر او لطمه مىزدند و مىگفتند خود را از خلافت خلع كن و او ، ابا مىكرد و دست خود را سپر صورت كرده بود تا آنكه بيچاره شد و خود را خلع كرد . « 6 » پس سه روز صالح او را از طعام و شراب منع كرد ، پس او را در سردابى نمود و درِ آن را مسدود كرد تا در آنجا هلاك شد و به قولى او را با آب جوش حقنه كرد تا بمرد . و به نحو ديگر وفات او را نقل كرده‌اند . و معتز ملعون ، قاتلِ حضرت هادى عليه السلام است .

--> ( 1 ) . بقره ( 2 ) : 183 . ( 2 ) . تفسير مجمع البيان ، ج 2 ، ص 5 - 6 . ( 3 ) . غيله : ناگهانى ، كشتن كسى بى آگاهى او . ( 4 ) . كامل ابن اثير ، ج 6 ، ص 347 . ( 5 ) . رك : تاريخ الإسلام ، ج 19 ، ص 281 - 282 . ( 6 ) . رك : تاريخ الإسلام ذهبى ، ج 19 ، ص 281 - 282 .